به گزارش مرکز رسانه و روابط عمومی مجمع تشخیص مصلحت نظام، رهبر شهید انقلاب بارها وظایف و مسئولیت های مجمع تشخیص مصلحت نظام را برای افکار عمومی مردم و ارکان نظام تشریح کرده و نکاتی را در این خصوص به اعضای مجمع مورد تاکید قرار دادند.

بر این اساس رهبری انقلاب در دیدار با اعضای مجمع در سال ۱۴۰۱ تاکید کردند که [سه وظیفه‌ی مهم مجمع تشخیص مصلحت نظام:] «تشخیص مصلحت»، «مشاورت در تعیین سیاست‌های کلی» و «ارائه‌ی راه‌حل در معضلات کشور» است.

مهمترین وظایف مجمع از دیدگاه رهبر انقلاب به شرح زیر است:

– مسئولیت مجمع «تشخیص مصلحت» است

–        (مهمترین مسئولیت مجمع وظیفه «تشخیص مصلحت» است) مسئله مصلحت جزو مسائل درجه یک نظام، و به تعبیر امام بزرگوار به قدری مهم است که غفلت از آن گاهی موجب شکست اسلام می‌شود … در تعیین مصلحت باید به شیوه‌ای عمل شود که کاملاً اطمینان‌بخش باشد.(۱۴۰۱/۰۷/۲۰)

-در موضوع سیاست‌های کلی نیز نباید نگاه افراطی یا تفریطی داشت

–        «اعتبار قوانین مورد بررسی در مجمع تا زمان جاری بودن مصلحت است» در موضوع سیاست‌های کلی نیز نباید نگاه افراطی یا تفریطی داشت زیرا هم گنجاندن مسائل آرمانی و هر چیز مفید برای کشور به‌عنوان سیاست کلی نادرست است هم جزیی‌نگری و تعیین بعضی کمیّت‌ها و وارد شدن در جزئیات اجرایی و تقنینی … بعضی از سیاست‌ها، ماندگار، اما برخی دیگر مختص یک دوره خاص و نیازمند به‌روزرسانی هستند.(۱۴۰۱/۰۷/۲۰)

-نظارت برای جلوگیری از انحرافِ جهت‌گیری‌هایِ قانونگذاری

گاهی شکایت می‌شود که … نظارت [بر اجرای سیاست‌های کلی] موجب قفل شدن کارها می‌شود در حالی‌که ملاحظات و قواعد حقوقی باید به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود که نظارت در عین جلوگیری از انحرافِ جهت‌گیری‌هایِ قانونگذاری و اجرایی، موجب توقف یا تأخیر در امور نشود.(۱۴۰۱/۰۷/۲۰)

-تشخیص مصلحت در مواجهه‌ی مجلس با شورای نگهبان با نگاه ژرف

–        مجمع [تشخیص مصلحت نظام] از مهمترین نهادهای قانونی در جمهوری اسلامی و متعهد به دو مسئولیت اساسی است: اوّل تشخیص مصلحت در هنگام مواجهه‌ی مجلس با شورای نگهبان، که مستلزم نگاه ژرف و مصلحت‌شناس و احاطه به حقائق کشور است.(۱۴۰۱/۰۷/۲۰)

–        ارائه‌ی راه‌حل برای معضلات کشور

–        دوم نقش ویژه و مؤثر در تعیین سیاست‌های کلی نظام که متضمن راهبردی‌‌ترین تصمیم‌ها در اداره‌ی امور کشور است. ارائه‌ی راه‌حل برای معضلات و نیز نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی که به آن مجمع محترم احاله شده است، بر اهمیت این نهاد قانونی افزوده است.

–        ارزیابی، تنقیح و بازنگری در سیاست‌های کلی نظام

افزون بر آن، اتقان در تشخیص مصلحت، تنقیح سیاست‌های ابلاغ شده و بازنگری در آن در صورت لزوم، ارتباط با مراکز علمی و دانشگاهی و نخبگانی کشور و حضور منظم اعضاء محترم در جلسات مجمع، مورد تأکید است.

– سامان بخشیدن به مجموعه‌ی سیاست‌های کلّی نظام

–        با آغاز دوره‌ی جدید … [مجمع تشخیص مصلحت نظام]، به حکم تجربه‌های ارزنده‌ی موجود، تغییراتی در ساختار و محتوا ضروری می‌نماید که عمدتاً عبارت است از:

– سامان بخشیدن به مجموعه‌ی سیاست‌های کلّی و بازنگری در عناوین و نیز در فرآیند تعیین و تنظیم آن.

– سامان بخشیدن به مسأله‌ی نظارت بر اجرای سیاست‌ها.

– سازوکار لازم برای ارزیابی کارآمدی و اثربخشی سیاست‌ها.

– ایجاد انسجام کامل در ساختار تشکیلاتی و مدیریتی و تمرکز برنامه‌ها بر اساس آئین‌نامه‌ی مصوّب.

– چابک‌سازی تشکیلات و حذف بخش‌های موازی و غیر ضرور.

به جز اینها تغییرات اصلاحی دیگری نیز در خلال کار و در سایه‌ی دقّت نظر دست‌اندرکاران و انعطاف‌پذیری تشکیلات، لازم خواهد نمود و به کار گرفته خواهد شد . ) انتصاب رئیس، دبیر و اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام( سال ۱۳۹۶)

–        تشخیص مصلحت باید با نظر اکثریت قاطع مجمع  باشد

 [در رابطه با «تشخیص و اِعمال مصلحت»:] مجمع در مواقعی که مصلحتی مهم وجود دارد و نظر مجلس شورای اسلامی را بر تشخیص شورای نگهبان ترجیح می‌دهد، باید توجه کند مصلحتی که تحت عنوان ثانویه است، طبعاً باید بسیار مهم، مسجّل و واضح باشد و با نظر اکثریت قاطع و قابل قبول مجمع، آن‌هم برای مدتی معین و موقت اعمال شود.

-سیاست‌های کلی، هندسه‌ی نظام را تعیین می‌کند

اِعمال مصلحت باید با نگاه بلندمدت و نه روزمره، صورت پذیرد و برای تشخیص آن، بحث‌های دقیق، کامل و مستدل با حضور فعال همه‌ی اعضا ازجمله فقهای شورای نگهبان انجام شود.سیاست‌های کلی، هندسه‌ی نظام را در مسائل مختلف تعیین می‌کند و بسیار مهم است.ممکن است برخی از سیاست‌های کلی نیازمند بازنگری و بروز شدن باشد و برخی هم کلاً زمانش سپری شده باشد.

۶ مطالبه مهم رهبر شهید انقلاب در مورد سیاست های کلی نظام

[شما اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام] به‌گونه‌ای عمل کنید که سیاست‌های کلی، «قوی، دقیق و با عبارات گویا و مفید» باشد تا پس از مدتی کوتاه نیازمند اصلاح یا تجدیدنظر نشود.

«صراحت»، «قابل تأویل نبودن» و «پرهیز از ورود به چگونگی اجرا» در مقوله‌ی سیاست‌های کلی نظام مهم است.

سیاست‌های کلی، چارچوب همه‌ی اقدامات اجرایی و تقنینی کشور را مشخص می‌کند و دولت و مجلس و همه‌ی دستگاه‌ها باید کاملاً منطبق با این سیاست‌ها عمل کنند.